Globalna ekspansja produkcji plastiku

Jeszcze w latach 50. XX wieku światowa produkcja plastiku wynosiła zaledwie 2 miliony ton rocznie. Obecnie produkujemy go aż 445 milionów ton, a prognozy wskazują, że do 2050 roku może to być nawet 1,5 miliarda ton rocznie. Taki wzrost przekłada się na miliardy ton odpadów, które trafiają do wody, gleby, powietrza, a w konsekwencji do organizmów żywych. To alarmujący sygnał, że nasze otoczenie staje się coraz bardziej narażone na obecność szkodliwych cząsteczek plastiku.

Nowe badania – plastik w ludzkich tkankach

Najnowsze wyniki badań naukowych, w tym doniesienia zespołu z Uniwersytetu Rolnictwa i Leśnictwa Zhejiang, pokazują, że plastik kumuluje się w różnych organach. Badania analizujące 61 publikacji naukowych oraz 840 artykułów o toksyczności plastiku wykazały obecność mikro- i nanoplastiku w:

• skórze,

• naczyniach krwionośnych,

• skrzepach,

• szpiku kostnym,

• narządach wewnętrznych (wątroba, płuca),

• a nawet w tkankach rozrodczych.

Naukowcy zauważyli, że wzrastająca koncentracja plastiku w organizmach wiąże się z uszkodzeniami tkanek, przewlekłymi stanami zapalnymi, a nawet z ryzykiem wystąpienia nowotworów, takich jak rak szyjki macicy czy mięśniaki macicy.

Mechanizmy toksyczności – stres oksydacyjny i zaburzenia komórkowe

Badania toksykologiczne potwierdzają, że plastik może wywoływać szereg niekorzystnych reakcji w organizmie. Do najważniejszych z nich należą:

• Stres oksydacyjny, który uszkadza komórki,

• Zaburzenia pracy mitochondriów,

• Indukcja apoptozy (programowanej śmierci komórkowej),

• Lokalne stany zapalne prowadzące do fibrozji tkanek.

Takie zmiany mogą stanowić tło dla rozwoju poważnych schorzeń, a naukowcy zastanawiają się, czy plastik sam w sobie inicjuje te procesy, czy jedynie gromadzi się w tkankach już dotkniętych innymi patologiami.

Dodatkowe odkrycia – wpływ mikroplastiku na układ hormonalny i odpornościowy

Oprócz badań z Chin, kolejne badania międzynarodowe rzucają nowe światło na problem. W 2021 roku publikacje w renomowanym Journal of Hazardous Materials wskazały, że:

• Mikroplastik może wpływać na zaburzenia hormonalne, co zwiększa ryzyko chorób metabolicznych, takich jak cukrzyca i otyłość.

• Obecność mikroskopijnych cząsteczek w tkankach łożyska budzi obawy o potencjalne zagrożenia dla zdrowia noworodków.

• Naukowcy z Uniwersytetu w Oslo sugerują, że plastik może zakłócać funkcjonowanie układu odpornościowego, osłabiając naturalną odporność organizmu na infekcje i choroby.

Te odkrycia podkreślają, jak wielowymiarowy wpływ ma plastik – od mechanizmów komórkowych po globalne zagrożenia zdrowotne.

Mikroplastik w ludzkim mózgu – zaskakujące wyniki badań

Kolejne przełomowe badanie ujawnia, że plastik nie omija również najważniejszego organu – mózgu. Naukowcy pobrali próbki mózgów od zmarłych osób, analizując 52 przypadki pozyskane podczas sekcji zwłok, by zbadać obecność mikro- i nanoplastiku. Wyniki są niepokojące:

• Próbki mózgów zawierały od 7 do 30 razy więcej mikroplastiku niż próbki pobrane z nerek czy wątroby.

• Osoby zmarłe w 2024 roku miały wyraźnie wyższy poziom plastiku w mózgach w porównaniu z osobami zmarłymi już w 2016 roku.

• Artykuł opublikowany w Nature Medicine podkreśla, że mimo iż mózg jest najlepiej chronionym organem, to jednak gromadzi się w nim zaskakująco dużo mikroplastiku.

Chociaż nie jest jeszcze w pełni jasne, jaki wpływ to zanieczyszczenie może mieć na zdrowie neurologiczne, pojawiają się przesłanki sugerujące, że obecność plastiku w mózgu nie pozostaje bez wpływu. To nowe odkrycie otwiera kolejne pytania dotyczące potencjalnych zagrożeń dla funkcjonowania układu nerwowego.

Refleksje i wnioski – dlaczego musimy działać już teraz?

Obserwujemy, że problem plastiku wykracza poza klasyczne kwestie środowiskowe. Jego obecność w organizmach ludzkich i zwierzęcych staje się jednym z najważniejszych wyzwań zdrowotnych naszych czasów. Choć korelacje między obecnością plastiku a szeregiem patologii są coraz bardziej widoczne, nadal brakuje jednoznacznych metod usuwania tych cząsteczek z tkanek oraz środowiska.

Ta sytuacja wymaga pilnych działań ze strony decydentów. Innowacyjne technologie recyklingu, ograniczenie produkcji jednorazowych produktów to tylko niektóre z możliwych rozwiązań, które mogą przyczynić się do zmniejszenia ekspozycji na plastik.

Ale to - to co my każdego dnia wybieramy na sklepowych półkach ma największy wpływ na to co zobaczą w swoich tabelkach ze spadkiem sprzedażny produktów pakowanych w plastik producenci a za tym ich decyzje o zmianie opakowań. Dopóki my je kupujemy nic się nie zmieni.

Więcej informacji znajdziesz w poprzednim artykule: https://iamed.pl/pl/blog/blog/mikro-plastik-makro-problem

Autor: Iwona Borek-Łukaszewska