Szkodliwość propionianu w żywności – codzienna ekspozycja na dodatek

Propionian występuje pod różnymi nazwami i kodami, m.in.:

• Kwas propionowy (E280)

• Propionian sodu (E281)

• Propionian wapnia (E282)

Stosowany jest głównie jako środek zapobiegający rozwojowi pleśni i przedłużający trwałość produktów. Jednakże, mimo powszechnego użycia, jego wpływ na zdrowie jest coraz szerzej kwestionowany przez środowisko naukowe.

Wyniki badań – od modeli zwierzęcych do testów na ludziach

Najnowsze badania przeprowadzone przez zespół naukowców z Harvard T.H. Chan School of Public Health, we współpracy ze specjalistami z Brigham and Women’s Hospital oraz Centrum Medycznego Sheba w Izraelu, opublikowane w Science Translational Medicine, ujawniają alarmujące dane:

• Modele zwierzęce
  Badania na myszach wykazały, że długotrwałe podawanie propionianu w dawkach odpowiadających typowej konsumpcji przez ludzi powodowało:

  • Insulinooporność i hiperinsulinemię

  • Zwiększenie masy ciała oraz przybieranie na wadze

  • Szybką aktywację układu współczulnego, co prowadziło do wzrostu poziomu hormonów takich jak glukagon, norepinefryna oraz białko FABP4 (wiązające kwasy tłuszczowe)

• Badania kliniczne na ludziach
  W podwójnie ślepym badaniu z udziałem 14 zdrowych ochotników, uczestników losowo podzielono na dwie grupy:

  • Grupa eksperymentalna: posiłek z dodatkiem 1 grama propionianu

  • Grupa kontrolna: posiłek z placebo
    Wyniki badań pokazały, że już 15 minut po spożyciu posiłku, a następnie co 30 minut przez kolejne 4 godziny, uczestnicy z grupy eksperymentalnej mieli znaczący wzrost poziomu norepinefryny, glukagonu oraz FABP4. Efekt ten wskazuje na rozpoczęcie kaskady metabolicznej, która może zwiększać ryzyko rozwoju cukrzycy i otyłości.

Mechanizmy metaboliczne – jak propionian zaburza gospodarkę hormonalną?

Badacze zwracają uwagę, że propionian wywołuje szereg niekorzystnych procesów na poziomie komórkowym i molekularnym, między innymi:

• Aktywacja układu współczulnego – prowadząca do zwiększenia wydzielania hormonów stresu i regulujących metabolizm

• Zaburzenia równowagi hormonalnej – podwyższony poziom glukagonu i FABP4 skutkuje zwiększoną produkcją glukozy, co sprzyja hiperglikemii

• Insulinooporność – przewlekłe podwyższenie poziomu insuliny może prowadzić do zmniejszenia wrażliwości tkanek na ten hormon, co z kolei predysponuje do rozwoju cukrzycy typu 2

Dodatkowo, najnowsze badania sugerują, że propionian może wpływać na mikroflorę jelitową, co prowadzi do dysbiozy i nasila procesy zapalne w organizmie. Zmiany te dodatkowo utrudniają prawidłowe funkcjonowanie układu metabolicznego.

Szeroki kontekst – środowiskowe i dietetyczne przyczyny epidemii

Obecnie na cukrzycę cierpi ponad 400 milionów ludzi na całym świecie, a prognozy wskazują, że do 2040 roku liczba ta może wzrosnąć o 40%. Drastyczny wzrost zachorowań na otyłość i cukrzycę wskazuje, że oprócz genetyki, kluczową rolę odgrywają czynniki środowiskowe i dietetyczne. Profesor Gökhan S. Hotamışlıgil podkreśla, że zrozumienie wpływu dodatków do żywności na metabolizm może otworzyć drogę do nowych metod zapobiegania tym chorobom.

Profesor Amir Tirosh, dyrektor Wydziału Endokrynologii w Centrum Medycznym Sheba, ostrzega, że codzienna ekspozycja na setki chemicznych dodatków, z których wiele nie zostało szczegółowo przebadanych pod kątem długoterminowych skutków metabolicznych, może stanowić istotny czynnik ryzyka.

Nowe perspektywy i wnioski – konieczność rewizji norm żywieniowych

W świetle najnowszych badań rośnie liczba dowodów wskazujących na negatywny wpływ propionianu na gospodarkę metaboliczną. Wśród najważniejszych wniosków można wymienić:

• Kaskada metaboliczna: Propionian wywołuje szereg reakcji hormonalnych, które przyczyniają się do rozwoju insulinooporności oraz hiperinsulinemii.

• Wpływ na mikroflorę: Zaburzenia równowagi mikroflory jelitowej mogą dodatkowo nasilać procesy zapalne i metaboliczne.

• Znaczenie badań klinicznych: Wyniki zarówno badań na modelach zwierzęcych, jak i na ludziach, sugerują, że obecność propionianu w codziennej diecie może być jednym z czynników przyczyniających się do epidemii otyłości i cukrzycy.

Podczas gdy przemysł spożywczy ceni sobie właściwości konserwujące propionianu, najnowsze badania naukowe rzucają nowe światło na jego potencjalne zagrożenia dla zdrowia. W obliczu rosnącej liczby przypadków chorób metabolicznych, konieczne staje się ponowne przemyślenie stosowanych norm oraz intensyfikacja badań nad długofalowymi skutkami ekspozycji na chemiczne dodatki do żywności.

Więcej informacji o kolejnych związkach znajdziesz artykule:https://iamed.pl/pl/blog/aktualnosci/powolni-truciciele-szkodliwosc-tlenku-tytanu-e171-w-zywnosci-i-produktach-codziennego-uzytku

Autor: Iwona Borek-Łukaszewska